ਵਿਜੈ ਗਰਗ

 ਇੱਕੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ।  ਗਰੀਬੀ, ਕੁਪੋਸ਼ਣ, ਅੱਤਵਾਦ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭੁਗਤਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਅੱਜ ਦੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸੰਸਾਰਕ ਦੂਰੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਦੂਰੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।  21ਵੀਂ ਸਦੀ ਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਵਿਗਿਆਨ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਆਦਿ ਦੀ ਸਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇਸ ਸਦੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ।  ਅੱਜ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਚਾਰਾ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ‘ਤੇ ਟਿੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਅੱਜ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੌਂਦੀ ਹੈ।  ਟੀ.ਵੀ., ਰੇਡੀਓ, ਅਖਬਾਰ, ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਭ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਬਲਬੂਤੇ ਅੱਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਬਣਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਦੁਆਰਾ ਉਤਸੁਕ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਲ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।  ਤਕਨੀਕੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਗਮਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।  “ਅੱਜ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਵਸਨੀਕ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।  ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਵੀ।  ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਅਸਥਾਈ, ਤਤਕਾਲ, ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਵਸਤੂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।  ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਉਹ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਭਾਵ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇਹ ਨਵਾਂ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ?  ਸਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।”  ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਡੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਢਾਲਦੀ ਹੈ।  ਅਸੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।  ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ।  ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੂਚਨਾ ਇੰਨੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹਰ ਪਲ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਅੱਜ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਜੀਵਨ ਸੂਚਨਾ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।  ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਨਵਰ ਹੈ।  ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।  ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਧਨਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਨੇ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ ਸਥਾਨਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਚਿੰਤਤ ਹੈ।  ਅੱਜ ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਵ ਪਿੰਡ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਹਰ ਕੌਮ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੌਮ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਪਹਿਰਾਵੇ, ਭਾਸ਼ਾ, ਫਿਲਮ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।  ਇਹ ਸਬੰਧ ਉਸ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੋਵੇਂ ਹਨ।  ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੋਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚੋਣ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।  ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਓਨੀ ਕਮਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਮਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ (ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ)।  ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ।  ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਅਸੀਂ ਜਰਮਨੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਕੋਈ ਵੀ ਜਰਮਨ ਭਾਰਤੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚੋਂ।  ਅੱਜ ਇਹ ਸਭ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਵੇਂ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।  21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਕਈ ਨਵੇਂ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਏ ਹਨ।  ਅੱਜ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ (ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਧਨ) ਨੇ ਸਥਾਨਕਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।  ਅੱਜ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਟੀ.ਵੀ., ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।  ਅੱਜ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸਮੁੱਚਾ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਿਸਟਮ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।  ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।  ਅੱਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਚਨਾ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਅੱਜ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸਾਧਨ ਹਨ।  ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੁਕੂਲ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ।  ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਇਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੇ ਚਰਿੱਤਰਹੀਣ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।  ਅੱਜ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਨਿਊਜ਼ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਹਰ ਮਿੰਟ ‘ਤੇ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਨਿਊਜ਼ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਜਿਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  “ਪੱਛਮੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਘੱਟ ਜਾਣੂ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ।”  ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੀਡੀਆ ਹੁਣ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਖ਼ਬਰਾਂ ਦਿਖਾ/ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸੂਚਨਾ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਇੰਨਾ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ ਕਿ ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।  ਇਸ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਓਨੀਆਂ ਵਿਕਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।  ਅੱਜ ਲੋਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਸ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਫਸ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਿਕਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਅੱਜ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ‘ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।  ਅੱਜ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਸਾਥੀ, ਪ੍ਰੇਮੀ, ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਕਹਿ ਲਵੋ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਮੋਬਾਈਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।  ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਹਾਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਕੇ ਸੌਣਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।  ਅੱਜ ਮਾਂ-ਬਾਪ, ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ, ਗੁਰੂ-ਚੇਲਾ, ਪਰ ਮੋਬਾਈਲ ਨੂੰ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਅਸੀਂ ਦਿਨ ਭਰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ।  ਅੱਜ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਐਕਟਿਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਦੋਸਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਵਾਪਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।  ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਮੋਬਾਈਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਫੇਸਬੁੱਕ ਜਾਂ ਵਟਸਐਪ ‘ਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀ-ਕੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। .  ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।  ਸਾਨੂੰ ਪਲ-ਪਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ।  ਹੁਣ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲੋਂ ਮਸ਼ੀਨ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।  ਜੇਕਰ ਇਸ ਸਦੀ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਯੁੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।  “ਇਹ ਜੈੱਟ ਯੁੱਗ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪਹਿਲੂਆਂ, ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂ, ਨਵੇਂ ਮਾਧਿਅਮਾਂ, ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨਾਲ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਇਸ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਹਨ।  ਇਸ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਫੇਸਬੁੱਕ ਵਰਗੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।  ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਨਵਾਂ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮਨੁੱਖੀ ਰੁਟੀਨ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਗੋਂ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।  ਅੱਜ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਗ, ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਾਂ, ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।  ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਧਰਮ, ਜਾਤ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਇੰਟਰਨੈੱਟ।  ਇੰਟਰਨੈਟ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ।  ਇਸ ਨੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।  ਅੱਜ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।  ਕੰਪਿਊਟਰ, ਲੈਪ ਟਾਪ, ਮੋਬਾਈਲ, ਟੀ.ਵੀ., ਰੇਡੀਓ, ਅਖਬਾਰ, ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਕਰਿਆਨੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ, ਜਹਾਜ, ਰੇਲ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸਭ ਕੁਝ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਨੇ ਅੱਜ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਇੰਨਾ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਛੋਹ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।  ਅੱਜ ਮਨੁੱਖ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦਾ, ਸਗੋਂ ਸੂਚਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।  ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪੰਨੇ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।  ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।  ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਅੱਜ ਪਾਠਕ/ਦਰਸ਼ਕ/ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਉਲਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।  “ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਹੀ ਹੈ।” ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮਨੁੱਖੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਧਨ ਵੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।  ਅੱਜ ਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਈਮੇਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।  ਕਰੋੜਾਂ ਅਤੇ ਅਰਬਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਈਮੇਲ ਜਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।  ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।  ਜਿਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।  ਅੱਜ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਉਸ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦਾਦੀਆਂ-ਦਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸੁਣਦੇ ਆਏ ਹਾਂ।  ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਹ ਸੱਚ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।  ਚਾਹੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਜਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ‘ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ‘ਚ ਸੰਗੀਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਵ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਭ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਦੀ-ਦਾਦੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।  ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਸੁਪਨਿਆਂ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਅੱਜ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।  ਅੱਜ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਹੈ।  ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਅੱਜ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।  ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।  ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸੂਚਨਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਤਰਫਾ ਚਲਦੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਨਵੇਂ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਤਰਫਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।  “ਇੰਟਰਐਕਟੀਵਿਟੀ ਇਸ ਨਵੇਂ ਮਾਧਿਅਮ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨੂੰ, ਸਗੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ.”  ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜਕੜ ਲਿਆ ਹੈ।  ਅੱਜ ਆਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖਾਸ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।  ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਖੰਭ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਥੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।  ਪਰ ਅੱਜ ਸਵਾਲ ਇਹ ਪੁੱਛਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਜਿਹਾ ਹੈ?  ਮੈਂ ਇਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਅੱਜ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਥੰਮ ਵੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?  ਕੀ ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ, ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ?  ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮੀਡੀਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮੀਡੀਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਅਹਿਮ ਸੀ ਤਾਂ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।  ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਮੀਡੀਆ (ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ) ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ ਹੈ।  “ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ-ਦੋਸਤ ਸੀ, ਫਿਰ ਇਹ ਗਾਹਕ-ਦੋਸਤ ਬਣ ਗਈ।  ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਉਹ ਉਪਭੋਗਤਾ-ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।  ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ‘ਪਾਠਕ’ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਹ ਪਾਠਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਖਪਤਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।”  ਮੀਡੀਆ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ, ਸਦਭਾਵਨਾ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੋਹਰੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਜਿਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।  ਪਰ ਕੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ?  ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮੀਡੀਆ ਕੋਲ ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਕੋਲ ਹੋਵੇਗਾ।  ਮੀਡੀਆ ਕੋਲ ਜਵਾਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਥੰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ। 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਦਾ ਹੈ।  ਅੱਜ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।  21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਬਦੀਲੀ ਝਲਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ।  ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਤੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।  1991 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਮੰਡੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਤਾਂ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਖਮਿਆਜ਼ਾ ਭੁਗਤਣਾ ਪਿਆ।  1991 ਦੇ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਝਲਕਦੀਆਂ ਹਨ।  ਇਹ ਉਹ ਦੋ ਦੌਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।  ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਨਤਾ, ਪਾਠਕਾਂ, ਸਰੋਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਵਧਾਉਣ, ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ।  ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਥੰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।  ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਿਆ ਜੋ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਟੌਨਿਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।  ਇਸ ਟੌਨਿਕ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।  1991 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੀਡੀਆ ਆਪਣੀਆਂ ਮੂਲ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਾਂ।  ਅੱਜ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਜੋ ਅਕਸ ਸਾਡੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।  ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹ ਮੁੱਲ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅੱਜ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।ਵਿਜੈ ਗਰਗ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲਮਲੋਟ 

]]> https://punjdarya.com/punj-darya/29472/feed 0 https://punjdarya.com/punj-darya/27717 https://punjdarya.com/punj-darya/27717#respond Fri, 17 Sep 2021 12:15:18 +0000 https://punjdarya.com/?p=27717

ਵਿਜੈ ਗਰਗ

ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਰਥਪੂਰਨ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹਰੇਕ ਫੋਕਸ ਕਰਦਾ ਹੈ.  ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਸਿਖਲਾਈ ਅਕਸਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਹਾਰਕ ਹੁਨਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ.  ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਫੋਕਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਵਿਕਾਸ ਤੇ ਹੈ.  ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਘੱਟ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਹਾਰਕ ਹੈ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਕਸਰ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਧੇਰੇ ਕੰਪਿਊਟਰ-ਅਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ|

ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਕੁਝ ਸੂਖਮ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.  ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਹਾਰਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੁਨਰਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.  ਇਸ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਮਾਣ, ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਿਰਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.  ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਕਸਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ|

ਨਿਰਮਾਣ-ਅਧਾਰਤ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਉਲਟ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ.  ਇਹ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੁਲਾ ਅੰਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਦੇ ਲਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੋਜ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲੋਂ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਯੋਗਤਾ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.  ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈਚਾਲਤ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਊਪਿਟਰਾਈਜ਼ਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੋ ਗਈ ਹੈ|

ਦੂਸਰਾ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਵੱਖ -ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਹੈ.  ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਯੂਐਸਏ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ’ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਊਟਸੋਰਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ.  ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.  ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੋਵਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਾਰਤ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਮੌਕੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ ਹਨ|

]]> https://punjdarya.com/punj-darya/27717/feed 0 https://punjdarya.com/punj-darya/26567 https://punjdarya.com/punj-darya/26567#respond Thu, 26 Aug 2021 11:59:29 +0000 https://punjdarya.com/?p=26567

ਵਿਜੈ ਗਰਗ

ਬਚਪਨ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਤਰਾ੍ਹਂ ਬੁਢਾਪਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪੜਾਅ ਹੈ।ਬੁਢਾਪਾ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਚਪਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ‘ਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬੁਢਾਪਾ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ 60 ਕੁ ਸਾਲ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬੁੱਢਾ ਕਲੱਬ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਮਰ ਦੇ ਇਸ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਸਮਾਜ ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੂਰੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੂੰਹ ਖੋਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਹੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।ਬਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਿਆਣਪ ਭਰਪੂਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੁੱਢੇ ਸਿਰਫ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਸੱਭਿਅਤਾ ‘ਚ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ‘ਚ ਤਰੇੜਾ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਹੀ ਬੁਢਾਪੇ ‘ਚ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਗੋਲਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਧ-ਆਸਰਮਾਂ ‘ਚ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਅਜਿਹੇ ਬੁਜ਼ਰਗਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਦਿਲੋਂ ਹਮਦਰਦੀ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਤਾਰਾਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਜ਼ਰਗਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਨਰੋਏ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਵਿਕਰਾਲ ਰੂਪ ਕਿਉਂ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਭਾਂਵੇ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ‘ਖਾਓ ਪੀਓ ਐਸ ਕਰੋ’ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ‘ਚ ਗਲਤਾਨ ਹੈ, ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਭਾਰੂ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬੱਚੇ ਹੀ ਗ਼ਲਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦਾ ਕਸੂਰ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਜਗਿਆਸੂ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਅਤੇ ਅਨੇਲੇਟਿਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ  ਇਸਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਘੋਖ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ‘ਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇ ਕਾਰਨ 

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੇ ਤਾੜ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਔਲਾਦ ਨੂੰ ਤਾੜ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਬੱਚੇ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨਾਲ ਕੰਪਿਊਟਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ‘ਚ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਟੋਕਾ-ਟਾਕੀ ਬਰਦਾਸਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜੀ ਆਪਣਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਥੋਪਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।     

ਵਿਆਹ ਮਗਰੋਂ ਜਦੋਂ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਸੇਵਾਦਾਰ ਹੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਜਿਸ ਲੜਕੀ ਨੇ ਮੰਗਣੇ ਦੌਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਦਿਲੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮੂਰਖਤਾ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ‘ਚ ਹਰ ਐਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਰਿਐਕਸ਼ਨ ਫਿਰ ਰਿਐਕਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਐਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਐਕਸ਼ਨ , ਐਕਸ਼ਨ ਦੇ ਇਸ ਕੁਚੱਕਰ ‘ਚ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕੜਵਾਹਟ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।       

ਬੇਟੇ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਧੀ ਹੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਾਰ ਤੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਹੋਂ।ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਨਪੁਟ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋਂ।ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਨਪੁਟ ਦਿਉਂਗੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਟਪੁਟ ਮਿਲੇਗੀ।ਚੰਗੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਬਦਲੇ ‘ਚ  ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲੇਗੀ।ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦਬਾਓਗੇ ਤਾਂ ਇਕ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਟੁੱਟੇਗੀ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਪਿਸ ਉਛਲੇਗੀ।ਇਸ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਅਕਸਰ ਹੀ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਮਗਰੋਂ ਬੇਟੇ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ‘ਚ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਭੋਲਾ ਹੈ ਤੇ ਨੂਹ ਚਲਾਕ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਘਰਵਾਲੀ ਦਾ ਹੀ ਗੁਲਾਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਬੇਟਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪਤੀ ਵੀ ਹੈ। ਅੱਜਕਲ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੜਕੇ ਜੇਕਰ ਕੰਮ ਕਾਰ ‘ਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੱਦਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਜ਼ੋਰੂ ਦੇ ਗੁਲਾਮ’ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਕੰਮ ਜੋ ਪਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਤਨੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਥ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਕਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਨੂੰਹ ਆਉਣ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਆਈ ਵੱਡੀ  ਨੂੰਹ ‘ਚ ਅਨੇਕਾਂ ਕਮੀਆਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਮੈਂਬਰ ਪਰਿਵਾਰ ‘ਚ ਸੈਟ ਹੋਣ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦਾ।ਪਰ ਸਾਲ ਕੁ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਵਿਖਾਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਜਿਆਦਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਗਈ ਹੈ!       

ਜਿਹੜੇ ਬਾਪ ‘ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਟਰ’ ਪੀ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਦੀ ਮੁਨਿਆਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨਾ੍ਹਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਤਰਸਯੋਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਕਰ ਔਲਾਦ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਰੋਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾ੍ਹਂ ਨੂੰ ਨਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ  ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਾਜ ‘ਚ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।            

ਘਰ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ‘ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜਦੋਂ ਲੰਮਾ ਜਿਹਾ ਹੋਂਕਾ ਲੈ ਕੇ ਕਹੇ, ”ਬਸ ਠੀਕ ਹੀ ਆ”। ਲਹਿਜੇ ਤੋਂ ਹੀ ਮਹਿਮਾਨ ਸਭ ਸਮਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵੰਡਾਉਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਅੱਗੇ ਢੋਲ ‘ਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਕਣਕ ਵਾਂਗ ਢੇਰੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਖਾਸ ਮਹਿਮਾਨ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਨਿਆਦੀ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆ ਦਾ ‘ਦੁੱਖ’ ਵੰਡਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ‘ਚ ਹਾਲਾਤ ਸੁਧਰ ਕੇ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਤਾਂ ਆਮ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਕਸ਼ ਨੂੰ ਜੋ ਢਾਹ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।ਇਸ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ਼ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਨਾ ਕਰੋ ਸਗੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਕੇ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਕੁੱਝ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ‘ਚ ਦੋ ਵਾਰ ਪੁੱਤ-ਪੁੱਤ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਣਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਅਬ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਣਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। 

ਘਰ ਦੇ ਮਹੌਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਗਵਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗੱਲਾ ਧਿਆਨ ‘ਚ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ

ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਗੁਜਾਰੋ।ਉਨਾ੍ਹਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਲੈ ਜਾਓ। ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ‘ਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੁੱਝ ਖਾਣ ਲਈ ਲੈ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਰਹੋ।ਇਸ ਤਰਾ੍ਹਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸਮਾਂ ਚੰਗਾ ਬਤੀਤ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਗੇ।ਮੇਰਾ ਇਕ ਸਰਪੰਚ ਦੋਸਤ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਦੇ ਪੇਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਉਣ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੀ ਨਹੀ ਕਰਦਾ ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਬਾਰੇ ਜਦੋਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ”ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਕੁੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆ ਗਈ ਹੈ” ਨਤੀਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਨੂੰਹ ਦਿਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਮਦਰਦੀ, ਸਤਿਕਾਰ, ਪਿਆਰ, ਨਿਮਰਤਾ ਆਦਿ ਅਜਿਹੇ ਭਾਵ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਲ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਕੇ ਰੁਜਗਾਰ ਲਈ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਧੱਕੇ ਖਾ ਕੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡਿਆ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਇਕ ਕਾਰਗਰ ਟੋਨਿਕ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਉਮਰ ‘ਚ  ਗੋਡੇ, ਢੂਹੀ, ਸਿਰ, ਲੱਤਾਂ-ਬਾਹਾਂ ‘ਚ ਦਰਦ ਹੋਣਾ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਸਾਰ ਹੀ ਗੋਡੇ ਜਾਂ ਮੋਢੇ ਦੇ ਦਰਦ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਕੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਬੇਕਦਰੀ ਨਾ ਕਰੋ ਸਗੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧੰਨਵਾਦੀ ਭਾਵ ਲਿਆਓ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਿਦੰਗੀ ਜਿਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖ਼ੁਬਸੂਰਤ ਦਿਨ ਨਸੀਬ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ ਕਿ ਕੱਚੇ ਫ਼ਲ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਪੱਕ ਕੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤੋ ਅਲੱਗ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਰਾ੍ਹਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਚਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਆਦਿ ਪੜਾਵਾਂ ‘ਚ ਲੰਘ ਕੇ ਅੰਤ ਮਿੱਟੀ ‘ਚ ਮਲੀਨ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਹੀ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਸੱਚਾਈ ਹੈ ਫਿਰ ਇਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕਾਹਦਾ? ਹਾਂ! ਜਿੱਥੋ ਤੱਕ ਸਰੀਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਇਸ ਉਮਰ ‘ਚ ਆਪਣੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੇ ਸੰਯਮ ਤੇ ਪਰਹੇਜ਼ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਸਰੂਫ਼ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਲਕਾ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਖਪਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਚਟਪਟਾ ਤੇ ਤਲੇ ਹੋਏ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸੰਯਕਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਹੋਂ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰੋ ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।     

ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਨੈਤਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਵੀ ਹੈ।ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨਾਲ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਉਨਾ੍ਹਂ ਦੀ ਗੱਲ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨਾ੍ਹਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰਾ੍ਹਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦਿਖਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਹਰ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂ ਮੈਨੇਜਰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਜਾਂ ਬੋਸ ਦੀ ਡਾਂਟ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਸਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਜਿਨਾ੍ਹਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਜਾਂ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹੀ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਜਿਨਾ੍ਹਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਲ-ਪੋਸ਼ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪੂੰਜੀ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇਣੀ ਹੈ।ਉਨਾ੍ਹਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਰੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਕੈਂਚੀ ਦੀ ਤਰਾ੍ਹਂ ਚੱਲਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ? ਤੋਤਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਹੀ ਬੋਲਣਾ ਸਿਖਾਉਦੇਂ ਹਨ।ਉਹੀ ਤੋਤਲੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਡਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਬਦੋਲਤ ਹੀ ਚੰਗੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹੋਂ ਤੇ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਉਨਾ੍ਹਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਰਹੋਂਗੇ।ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਜੀਵਨ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਹੁੰਦੇ ਹਨ।         

ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੁਜ਼ਰਗਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਦੀ ਦੇ ਦੋ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਪੀੜੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਖਰੇਵਾਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਰਹੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਵਖਰੇਵੇਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਘੱਟ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਾਣ ਤੇ ਬੋਲਣ ਉੱਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਲਾਕ ਜਾਂ ਚਤਰ ਨਾ ਸਮਝੋ ।ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹੋ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾ ਇਸ ਦੌਰ ‘ਚੋ ਗੁਜ਼ਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਪਰੋਕਤ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗ਼ ‘ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਹੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਮੌਜ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ

ਵਿਜੈ ਗਰਗ

ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ,  ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਰਿਟਰਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਇਸ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੌਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਐੱਸਟੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਟੂਲਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹਰ ਛੋਟੀ-ਵੱਡੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਹੈ। ਕਾਮਰਸ ਸਟ੍ਰੀਮ ’ਚ 12ਵੀਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਚਾਰਟਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਸੀ ਅੱਜ ਵੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਵਿਦੇਸ਼ ’ਚ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਸੀਏ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਈਸੀਡਬਲਿਊ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਕਾਊਂਟੈਂਸੀ ’ਚ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਲਗਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਲੀ ਈਆਰਪੀ, ਐਡਵਾਂਸ ਐਕਸਲ, ਬੈਲੈਂਸ ਸ਼ੀਟ, ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ, ਅਕਾਊਂਟ ਫਾਈਨਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਕੁਇਕ ਬੱੁਕ ਜਿਹੇ ਨਵੇਂ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਫਾਇਨਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਈ-ਕਾਮਰਸ ’ਚ ਵਿਸਥਾਰ, ਜੀਐੱਸਟੀ ਤੇ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਭਵਿੱਖ ’ਚ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਮੌਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ’ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਚਾਰਟਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ 

ਜਿਹੜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ’ਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੀਏ ਇਕ ਵਧੀਆ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ਦਿ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਚਾਰਟਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਇਸ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ’ਚ ਕੁਆਲੀਫਾਈਡ ਚਾਰਟਡ ਅਕਾਊਟੈਂਟ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਵਧੀਆ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੀਏ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਾਮਨ ਪ੍ਰਾਫੀਸ਼ੀਐਂਸੀ ਟੈਸਟ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਪੀਸੀਸੀ ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੰੁਦਾ ਹੈ। ਸੀਏ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ’ਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਕੜ ਹੋਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਫਰਮ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ’ਚ ਸੀਏ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਬਾਅਦ ਸੀਏ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ’ਚ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੀਏ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੰਪਨੀ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਬਣਨ ਲਈ ਵੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ), ਅਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ। ਸੀਐੱਸ ਦਾ ਇਹ ਕੋਰਸ ਇੱਕੋ ਸੰਸਥਾ ਦਿ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਕੰਪਨੀ ਸੈਕਰੇਟਰੀਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਇੰਸ, ਕਾਮਰਸ ਅਤੇ ਆਰਟਸ ’ਚ 12ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਕੋਰਸ ਲਈ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਕੋਰਸ ਤੋਂ ਛੋਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੂਸਰੇ ਪੜਾਅ ’ਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕੋਰਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਨਾਲ 16 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਕੋਰਸ ਤੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਆਈਸੀਐੱਸਆਈ ਦੇ ਐਸੋਸੀਏਟ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।

ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਜਾਂ ਜੀ ਐੱਸ ਟੀ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ

ਬੈਚਲਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਇਨ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਐਂਡ ਫਾਇਨਾਂਸ ਕੋਰਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਊਂਟਸ ਤੇ ਫਾਇਨਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਮੌਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬਤੌਰ ਟਰੇਨੀ ਅਕਾਊਂਟਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਫਾਇਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ, ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ, ਆਡੀਟਿੰਗ ਤੇ ਟੈਕਸ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ’ਚ ਵੀ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ’ਚ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੀਐੱਸਟੀ ’ਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਜਾਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਡੀਟਿੰਗ

ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਆਡੀਟਰਜ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੈਂਲੇਸ ਬੱੁਕ ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਡੀਟਰਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਆਡੀਟਰਜ਼ ਇੰਟਰਨਲ ਤੇ ਪਬਲਿਕ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਡੀਟਿੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਆਡੀਟਿੰਗ ਲਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਐੱਸਐੱਸਸੀ) ਵੱਲੋਂ ਆਡੀਟਰਜ਼ ਦੀ ਭਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ’ਚ ਰੁਚੀ ਹੈ, ਉਹ 12ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੈਚਲਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ (ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਂਡ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ) ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਫਾਇਨਾਂਸ ਅਫਸਰ

ਬੈਚਲਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਇਨ ਫਾਇਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਮਾਰਕੀਟਿਜ਼ ’ਚ ਡਿਗਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਾਇਨਾਂਸ ਅਫਸਰ, ਫਾਇਨਾਂਸ ਕੰਟਰੋਲਰ, ਫਾਇਨਾਂਸ ਪਲਾਨਰ, ਰਿਸਕ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਮਨੀ ਮਾਰਕੀਟ ਡੀਲਰ, ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫਾਇਨਾਂਸ, ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ, ਸਟਾਕ ਮਾਰਕੀਟ, ਮਿਊਚੁਅਲ ਫੰਡ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਹਰ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ

ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਕਾਊਂਟੈਂਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਕੋਰਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਔਸਤ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਮਰਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਸਾਰੇ ਮਾਲਜ਼, ਸ਼ੋਅ ਰੂਮਜ਼, ਬੀਪੀਓ, ਕੇਪੀਓ ਤੇ ਫੈਕਟਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ’ਚ ਬੈਂਕ ਆਫਿਸ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ, ਅਕਾਊਂਟਸ ਅਗਜ਼ੈਕਟਿਵ, ਅਕਾਊਂਟਸ ਅਸਿਸਟੈਂਟ, ਫਾਇਨਾਂਸ ਅਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਜਿਹੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਹਰ ਸਮੇਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੰੁਦੀ ਹੈ। ਅਕਾਊਂਟਸ ਤੇ ਫਾਇਨਾਂਸ ’ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਨਲਾਈਨ ਕੋਰਸ ਵੀ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ, ਉੱਥੋਂ ਵੀ ਸ਼ਾਰਟ-ਟਰਮ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ

ਇਹ ਕੋਰਸ ਬੀਏ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੌਸਟ ਐਂਡ ਵਰਕਰਜ਼ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਦੇ ਇਸ ਕੋਰਸ ’ਚ ਸਿੱਧਾ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਸਟ ਵਰਕਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ 12ਵੀਂ ਪਾਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਕੋਰਸ ’ਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਕੌਸਟ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟਸ ਇਸ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਰਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਬਜਟ ਬਣਾਉਣ, ਕੌਸਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਪਰਫਾਰਮਰਜ਼ ਇਵੈਲਿਊਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਸੈੱਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਜਿਹੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਫਾਇਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਪਲਾਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੈਟੇਜੀ ਬਣਾਉਣ ’ਚ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

 ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.  ਸਮਾਰਟ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣਤਾ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ.  ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਜ਼ ਦੀ ਆਦਤ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹੋ ਗਈ ਹੈ.  ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਛਤਰਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਸ ਦੇ ਇੱਕ ਵੈਬ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖੋਹ ਲਈ ਹੈ.  ਇਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਡਰਾਉਣੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਕਿ 6 ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ 13 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਿੰਗ ਵਿੱਚ 40 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਵਰਗਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ।

 ਡਿਜੀਟਲ ਵਰਲਡ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਬੱਚੇ ਵਰਚੁਅਲ ਗੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੈਸੇ ਗੁਆ ਦਿੱਤੇ ਹਨ.  ਕਈ ਵਾਰ ਕਲੈਕਮੇਲਿੰਗ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਖੁਦ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.  ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਸ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟ ਫੋਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਜੋਖਮ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ.  ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਤੱਕ, ਵਰਚੁਅਲ ਗੇਮਜ਼ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.  ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.  ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟ ਯੰਤਰਾਂ, ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੇ ਵਧਦੇ ਦਖਲ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵੀ ਹਨ.  ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਸਮਾਰਟ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ‘ਤੇ ਮੈਦਾਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ.  ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਖੇਡਾਂ ਵੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਕੰਧ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ.  ਸਿਰਫ ਬੱਚੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਬਾਲਗ ਵੀ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਵਰਚੁਅਲ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ.  ਹਰ ਕੋਈ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਵੀ ਸਮਾਰਟ ਯੰਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਸਥਿਰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਅਜੀਬ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ.

 ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.  ਬਲੂ ਵ੍ਹੇਲ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।  ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਡ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਹੈ.  ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੁੱਖ ਖੋਜ ਇੰਜਣਾਂ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਲਿਊ ਵ੍ਹੇਲ ਗੇਮ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗੇਮ ਨੂੰ ਡਾਉਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿੰਕ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦੀ ਹੈ.

 ਖੇਡਾਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਮਾਰਟ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ.  ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਕਾਰਨ.  ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ.  ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਯੰਤਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹਨ.  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਜੀਬ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਨੇ ਨਵੇਂ ਖਤਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ.  ਸਾਈਬਰ ਜਗਤ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਖੋਹ ਰਹੀ ਹੈ.  ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ‘ਤੇ ਖੇਡੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ.  ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ 3500 ਬੱਚੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਗਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।  ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਮਾਰਟ ਯੰਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਏ ਜਾ ਰਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਹੈ.  ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਗੇਮਜ਼ ਅਤੇ ਵਰਚੁਅਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਧਦੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ.  ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਸੋਚ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਬੱਚੇ ਸਮਾਰਟ ਯੰਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਨਾਂ’ ਤੇ ਗੇਮਜ਼ ਖੇਡ ਰਹੇ ਹਨ.  ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?  ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਵੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦਸਤਕ ਦਿੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ.

 ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਈਬਰ ਜਗਤ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ.  ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਹੀ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ.  ਕੋਰੋਨਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਈਨ ਸਕੂਲਿੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ.  ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਸਿਰਫ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ.  ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਚਾਈਲਡ ਰਾਈਟਸ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਨਲਾਈਨ ਸਕੂਲਿੰਗ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਰਚੁਅਲ ਵਰਲਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਊਰਜਾ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.  6 ਰਾਜਾਂ ਦੇ 60 ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ 10 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੱਚੇ ਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਈ ਸਮਾਰਟ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ.

 ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ, ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, 59.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੱਚੇ ਸਮਾਰਟ ਫੋਨਾਂ ਤੇ ਵਟਸਐਪ, ਫੇਸਬੁੱਕ, ਸਨੈਪਚੈਟ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ.  ਈ-ਲਰਨਿੰਗ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅਸੀਂ ਟੈਕਸਟ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ.  ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ.  ਪਰਦੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੋਂ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ.  ਤਕਨੀਕੀ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਸਮਾਰਟ ਯੰਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ.  ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸੁਚੇਤ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ.  ਲੋੜ ਅਤੇ ਨਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰਥਕ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸਬਕ ਸਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ.
 ਵਿਜੈ ਗਰਗ ਐਕਸ ਪੀਈਐਸ-1

 ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ

 ਰਿਟਾਇਰਡ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ

 ਮਲੋਟ

  ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਪੇਸ਼ੇ ਅਤੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਕਾਲਰ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਚ ਮੁੱਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਨੀਲੇ-ਕਾਲਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਰਜਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ.  ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮਾਪੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਵਧਾਉਣ.  ਉੱਚ ਸਮਾਜਕ-ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ.

  ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਕੋਰਸ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ.  ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਹ ਪੱਖਪਾਤੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੈ.  ਇਹ ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ.  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੋਹਫ਼ੇ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਘੱਟ ਜਾਂ ਘੱਟ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਬੇਕਾਰ ਸਮਝਣਗੇ.

  ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ.  ਅੱਜ ਕੱਲ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁਨਰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਆਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਆਫਲਾਈਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕੇ. ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਾਭ

  ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਕਰੀਅਰ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹੈ.  ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਗ਼ਲਤ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪੈਸਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬਾ ਜਾਂ ਬਦਲ ਦੀ ਘਾਟ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ.  ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਸਦੀ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.

  ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾਸਰੂਮ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੁਨਰ ਲੈਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ.

  ਅਜਿਹੀ ਸਿਖਲਾਈ ਉੱਦਮਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੰਦੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ.

  ਅਸੀਂ “ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ” ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ.

  , ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਦੀ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ.  ਨੌਜਵਾਨ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ.

  ਸੈਕੰਡਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕਦਰ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ implementedੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.  ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ.

  “ਕਿੱਤਾ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਉੱਚ ਮੰਗਾਂ (ਅਤੇ ਉੱਚ ਵੇਤਨ) ਨੌਕਰੀਆਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਹਾਰਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ – ਹੱਥਾਂ ‘ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ’ ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ – ਅਕਸਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾਸਰੂਮ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ”
  ਵਿਜੈ ਗਰਗ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ  ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ

  ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਐਮ.ਐਚ.ਆਰ ਮਲੋਟ ਪੰਜਾਬ
  ਵਟਸਐਪ 49465682110

ਰਾਜ / ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਐਨਟੀਐਸਈ ਪੜਾਅ- 1,  ਕੋਵਿਡ -19 ਕਰਨ ਹੁਣ, ਨਵੰਬਰ/ ਦੰਸਬਰ 2021 ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ – ਰਾਜ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਸੀਬੀਐਸਈ / ਆਈਸੀਐਸਈ ਦੁਆਰਾ ਸਰਕਾਰੀ / ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਕਲਾਸ ਦਸਵੀਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ, ਇਸ ਸਾਲ ਦਸਵੀਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ  ਓਪਨ ਸਕੂਲ ਦੇ  ਵੀ ਭਾਗ ਲੈਂ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ / ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਲਈ ਪੜਾਅ 1 ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਅੰਕ 32% ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 40%
 ਐਨਟੀਐਸਈ ਪੜਾਅ -2 ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ (ਆਮ ਤੌਰ’ ਤੇ ਮਈ ‘ਚ) – ਸਿਰਫ ਪੜਾਅ -1 ਦੇ ਯੋਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਹੀ ਭਾਗ ਲੇ ਸਕਦੇ ਹਨ 
 ਪੜਾਅ- I: ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਇਮਤਿਹਾਨ
 ਪਹਿਲੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸਸੀਈਆਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਟੈਸਟ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ.

 ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ- ਮਾਨਸਿਕ ਯੋਗਤਾ ਟੈਸਟ (ਮੈਟ), ਅਤੇ
 ਭਾਗ- II: ਸਕਾਲਿਸਟਿਕ ਐਪਟੀਟਿਊਡ ਟੈਸਟ (ਸੈੱਟ) (ਇਤਿਹਾਸ, ਸਿਵਿਕਸ, ਭੂਗੋਲ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਗਣਿਤ, ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ.)
 ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਾਗ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਓਪਨ ਸਕੂਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ}. ਜੋ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਦੂਜੀ ਪੱਧਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਹੈ) 

 ਪੜਾਅ – II: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ
 ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਰੈਂਕ (ਸਟੇਟ ਕੋਟਾ) ਦੀ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੜੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ (ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਲਗਭਗ 16000 ਵਿਦਿਆਰਥੀ) ਲਈ ਆਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ.  ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ, ਐਨਸੀਈਆਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਨਹੀਂ ਲਈ ਜਾਏਗੀ

 ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ- ਯੋਗਤਾ ਟੈਸਟ (ਮੈਟ)
 ਭਾਗ- II: ਸਕਾਲੈਸਟਿਕ ਐਪਟੀਟਿਊ ਟੈਸਟ (ਸੈੱਟ) (ਜਿਵੇਂ ਉੱਪਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ)
 ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ
 ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਗਸਤ / ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.  ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 4 ਕੋਟੇ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜਨਰਲ, ਐਸ.ਸੀ.,ਐਸ.ਟੀ., ਓ.ਬੀ.ਸੀ., ਅਪਾਹਜ.  ਲਗਭਗ 2000 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਜੀਫੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਨਰਲ ਕੋਟੇ 930, ਐਸਸੀ ਤੋਂ 300, ਐਸਟੀ ਤੋਂ 150, ਓ ਬੀ ਸੀ ਕੋਟੇ ਤੋਂ 540 ਅਤੇ ਅਪੰਗ ਕੋਟੇ ਤੋਂ 80 ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਚੁਣੇ ਜਾਣਗੇ।  ਨਤੀਜੇ ਜੁਲਾਈ  ਦੇ ਅੱਧ ਜਾਂ ਅਗਸਤ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਵੈਬਸਾਈਟ www.ncert.nic.in ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ.  ਦੋਨੋਂ ਇਮਤਿਹਾਨਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ 4 ਘੰਟੇ ,ਅਪਾਹਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਵਾਧੂ
 ਇਨਾਮ
 ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੋ ਐਨਟੀਐਸਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ  ਹਨ, ਵਜ਼ੀਫੇ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ.  ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਰਕਮ ਰੁਪਏ ਹੈ.  1250 / – ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ (ਕਲਾਸ / ਕੋਰਸ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ) ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ UGC ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.  ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.  ਵਜ਼ੀਫੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਵੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ.    ਹੁਣ, ਐਨਟੀਐਸਈ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਨਹੀਂ ਲਏ ਜਾਦੀ.
 ਕੋਵਿਡ -19 ਦੇ ਕਾਰਨ, ਐਨਟੀਐਸਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਨਵੰਬਰ/ ਦੰਸਬਰ 2021 ਨੂੰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹੈ
 ਵਿਜੈ ਗਰਗ ਐਕਸ ਪੀਈਐਸ-1.
 ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ 
 ਸਰਕਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਸਿਨਿ ਸੈਕੰ ਸਕੂਲ ਐਮ.ਐਚ.ਆਰ ਮਲੋਟ 
 ਮਲੋਟ
 ਮੋਬੀ 9023346816
 ਵਟਸਐਪ 946568211

ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਹਾਂ ਤਕ ਇਸ ਬੰਧਨ ’ਚ ਬੱਝਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚੇ ਦਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਸ ਦੁਨੀਆਂ ’ਤੇ ਇਹ ਹੀ ਇਕੋ-ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਕ-ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਸੌਟੀ ’ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਖਰੇ ਨਹੀਂ ਉੱਤਰਦੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਚ ਮਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੇ ਹਰ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ਅੰਦਰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬੱਚਾ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਜਾਚ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਡੋਰ ਬੜੀ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਆਖਰੀ ਸਾਹਾਂ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਟੁੱਟਦੀ। ਹਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬਾਬੁਲ ਅੱਗੇ ਅਰਜ਼ੋਈ ਕਰਕੇ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ: ਦੇਈਂ-ਦੇਈਂ ਵੇ ਬਾਬਲਾ ਮੈਨੂੰ ਓਸ ਘਰ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਸ ਦੇ ਬਾਹਲੇ ਪੁੱਤ। ਇੱਕ ਮੰਗੀਏ ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਆਹੀਏ, ਮੈਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਦੇਖਾਂ ਨਿੱਤ।। ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿੰਨਾ ਨਿੱਘ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ’ਚ। ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹਰ ਸਮੇਂ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੀ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ’ਤੇ ਕੋਈ ਕਿੰਤੂ-ਪ੍ਰੰਤੂ ਕਰ ਸਕੇ, ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਡੋਰ ਇੰਨੀ ਕੱਚੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਵੇਲੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਠੋਕਰ ਨਾਲ ਹੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ। ਹੁਣ ਘਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਜੋ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਗਵਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਧੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁੱਤ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਘਰ ਲੋਚਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਤੀਸਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਇੰਨੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ’ਤੇ ਕੋਈ ਹੱਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹੱਕ ਜਤਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਤਾ ਦਾ ਹੀ ਮੂੰਹ ਵੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਨੇ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਹੀ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਈਟਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਲਾਂ ’ਚ ਇੰਨੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਹ ਮਿਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ। ਅਸੀਂ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਗਏ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਚਿੱਠੀ ਪੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸਕੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ ਪੁੱਛੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਘਰ ਦੀ ਸੁਆਣੀ, ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਸੱਜ ਵਿਆਹੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਦੀ ਬੜੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਤਾਂਘ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕੀਏ ਦੇ ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਤਾਂਘ ਪਿਆਰੀ ਜਿਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਮਾਹੀਏ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਚਿੱਠੀ ਪੜ੍ਹਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲੱਗਦੇ ਤੇ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਅੰਬਰਾਂ ’ਚ ਉਡਾਰੀਆਂ ਮਾਰਦੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਚਿੱਠੀ ’ਚ ਮਾਹੀਏ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਚਾਅ, ਸੱਧਰਾਂ ਸੰਭਾਲੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦੇ। ਉਸ ਦਾ ਹੁਸਨ ਡੁੱਲ੍ਹ-ਡੁੱਲ੍ਹ ਪੈਣ ਲੱਗਦਾ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਵੇਖ-ਵੇਖ ਸ਼ਰਮਾ ਜਾਂਦੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਹ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਸੀਨ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਨਾ ਕਿਸੇ ਡਾਕੀਏ ਦੁਆਰਾ ਚਿੱਠੀ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਾਹੀਏ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ’ਚ ਤੜਪ ਰਹੀ ਸੱਜ ਵਿਆਹੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਸਲ ਦੀ ਉਡੀਕ। ਹੁਣ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਾਰਥ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਾ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਤੋਂ ਰਾਜੇ-ਰਾਣੀਆਂ ਜਾਂ ਪਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸੌਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿਖਾਏ ਰਾਹ ’ਤੇ ਕੋਈ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ’ਚ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ’ਚ ਫਾਲਤੂ ਸਮਝ ਕੇ ਕੇਅਰ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਦੌੜ ’ਚ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਟਾਈਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਬੈਠਣ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਜ਼, ਕਲੱਬ, ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਇੰਨੇ ਆਦੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਕੋਈ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਜਿਹੜੇ ਗੱਭਰੂ-ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਅ ਸਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਬੇਮਤਲਬ ਹੈ? ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਇੰਨੇ ਬਦਤਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨੀ ਹੀ ਕੀ ਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ’ਚ ਜੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਭੜਾਸ ਕੱਢ ਲਈ ਜਾਏਗੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਗੁੱਸਾ ਠੰਢਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ’ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮੋਬਾਈਲ ’ਤੇ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਂਦਾ। ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਤੋਂ ਵਿਰਵਾ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਦੀ ਸਮਝ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਜੈ ਗਰਗ ਸਾਬਕਾ ਪੀਈਐਸ-1
ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਪਿ੍ੰਸਪਲ
ਮਲੋਟ